Аляксандр Лукашэнка загаварыў пра кадравы голад і заявіў, што ў Беларусі чакаюць масавага прытоку мігрантаў з Узбекістана. Паводле ацэнак эканамістаў, для вырашэння праблемы краіне штогод трэба прыцягваць да 70 тысяч работнікаў. Чаму ўлады робяць стаўку на экспатаў з Азіі, а не спрабуюць стварыць умовы для вяртання сотняў тысяч беларусаў, якія з’ехалі пасля 2020 года? Гэтае пытанне ў новым выпуску нашага шоу «Як гэта разумець» абмеркавалі палітычны аналітык Арцём Шрайбман і вядоўца Глеб Сямёнаў.
«Неладоў патэнцыйна можа быць менш»
Прапанова ўладаў прыняць у краіне вялікую колькасць работнікаў з Узбекістана, у адрозненне ад папярэдніх ініцыятываў, можа не выклікаць рэзкага адрынання ў грамадстве, лічыць Арцём Шрайбман.
— Узбекістан — гэта краіна, якая з пункту гледжання сярэдняга беларуса не настолькі культурна далёкая, як Пакістан. Але, нягледзячы на тое, што гэта дзве азіяцкія краіны, праблема радыкальнага ісламізму для Узбекістана менш характэрная. [Ёсць] агульны, павярхоўны, але ўсё-такі культурны пласт пасля сумеснага жыцця ў Савецкім Саюзе <…>. Таму я думаю, што неладоў сацыяльных патэнцыйна можа быць менш, чым у выпадку з людзьмі сапраўды больш далёкіх культур, — патлумачыў аналітык.
Галоўная праблема, на думку Шрайбмана, не столькі ў паходжанні мігрантаў, колькі ў запытах уладаў і рэаліях беларускага рынку працы. Ужо цяпер з’яўляюцца паведамленні пра тое, што новыя работнікі незадаволеныя ўмовамі. Гэта стварае для ўладаў праблему: кваліфікаваныя кадры могуць не паехаць на нізкааплатную працу, а некваліфікаваныя нясуць сацыяльную рызыку.
— Лукашэнка хоча прывозіць кваліфікаваных рабочых сем’ямі. Ці паедуць яны на тыя працы, якія ім прапануюць у Беларусі, — малааплатныя, сельскагаспадарчыя, будаўнічыя? Ці ж у іх ёсць прасцейшыя магчымасці зарабіць у Расіі — традыцыйным кірунку для працоўных мігрантаў з Узбекістана? — адзначыў эксперт.
«Не прыйшло ўсведамленне глыбіні крызісу даверу»
На пытанне Глеба Сямёнава, чаму ўлады не спрабуюць вярнуць суайчыннікаў, якія з’ехалі, Арцём Шрайбман адказвае, што яны гэта робяць — але ў меру свайго разумення сітуацыі. На ягоную думку, Лукашэнка не ўсведамляе, што галоўная праблема — гэта татальны крызіс даверу, які нельга вырашыць фармальнымі мерамі накшталт «камісіі па вяртанні».
— Відаць, не прыйшло ўсведамленне глыбіні крызісу даверу тых, хто з’ехаў, да гэтай улады. Я думаю, ёсць такая ілюзія, што беларусы і самі хочуць вярнуцца, што людзям настолькі цяжка, што яны вымушаныя мыць прыбіральні і жыць пад мостам, і, у прынцыпе, іх нават клікаць не трэба. Мне здаецца, ёсць неадэкватнае ўяўленне пра тое, што за чатыры-пяць гадоў, якія людзі пражылі ў эміграцыі, яны ўжо адаптаваліся да жыцця і не знаходзяцца ў абсалютна жахлівым становішчы. І нават калі б знаходзіліся, усё роўна для многіх з іх рызыка вяртання перавешвае цяжкасці ў эміграцыі, — кажа эксперт.
На думку Арцёма Шрайбмана, не варта чакаць, што дэмаграфічны крызіс прымусіць Лукашэнку пайсці на рэальныя палітычныя саступкі для вяртання беларусаў. Для яго рызыка, звязаная з захаваннем улады, заўсёды будзе важнейшая за эканамічныя і дэмаграфічныя праблемы.
— Я не бачу такой перспектывы. Хутчэй Лукашэнка працягвае існаваць у парадыгме, што «мы вам гатовыя дараваць», а не «мяняцца дзеля вас». То-бок усё, што мы гатовыя зрабіць, — гэта кагосьці з вас <…> рэінтэграваць паводле мадэлі Рамана Пратасевіча. Занадта далёкая дыстанцыя ад гэтага і ад наратыву, што многія <…> зразумелі, што яны памыляліся, і цяпер вяртаюцца назад. <…> Я не думаю, што гэта сумяшчальна з ментальнасцю Лукашэнкі. І, шчыра кажучы, дэмаграфічныя цяжкасці — гэта даволі расцягнуты ў часе працэс, і ён б’е па эканоміцы не за адзін раз. У гэтым сэнсе шокавага эфекту ўлада не адчувае для таго, каб у яе быў моцны стымул мяняць сваю рэпрэсіўную палітыку, — падсумаваў Арцём Шрайбман.
Чытайце таксама
Поблагодарить за статью